Κύριος Καρπούζης – Η διαδρομή είναι που μετράει

Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη, να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος, γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις.

Κ.Π Καβάφης

 

Πως θα μπορούσε να συνδεθεί μια τέχνη με μιαν άλλη; Κι αν δεν μιλάμε για δυο εφάμιλλες; Θα μπορούσε να συνδεθεί η αρχιτεκτονική με την λογοτεχνία; Μη με ξεσυνερίζεστε δεν άρχισα τις αμπελοφιλοσοφίες, ούτε σκόπιμα προκαλώ αντιδράσεις, σαν το Μήτση όταν γράφει κριτικές ταινιών για το Αθηνόραμα. Απλά συλλέγω και εγώ τα πορίσματά μου για τη ζωή και στην πορεία αυτή, οι τέχνες έχουν πρωταρχικό ρόλο. Από μικρός έχτιζα σπίτια με Lego, τώρα βέβαια με την ανεργία να έχει φτάσει το 80% στο κλάδο των κατασκευαστικών, τα σπίτια που ονειρευόμουν να χτίσω βρίσκονται τακτοποιημένα σε μικρούς στοιχισμένους φακέλους κάπου στην επιφάνεια εργασίας. Οι σπουδές μου ξεχείλωσαν καθώς αποφάσισα να δείξω το φοιτητικό μου πάσο στη συνέπεια για εκείνη την 25% έκπτωση που δικαιούμαι κι αντί για κατόψεις και σκίτσα από γραφικά σοκάκια, εκκλησίες ή μοντέρνες γέφυρες, τα αρχιτεκτονικά μου τεφτέρια είναι γεμάτα στίχους, ποιήματα, τρίλιζες και παραγγελίες για σουβλάκια. Παρ’ όλα αυτά το βασικό μάθημα που ήταν να πάρω απ’ τη σχολή μου το πήρα. Και δεν ήταν το πώς να χτίζω, ούτε  το πώς να περνάω τις άδειες απ’ τη πολεοδομία, μα ήταν το πώς να σκέφτομαι. Πώς να σκέφτομαι αθροιστικά, απ’ το μηδέν στο εκατό, τη μεθοδολογία της κατασκευής. Την ίδια μεθοδολογία που απέκτησα σαν στερνή γνώση μιας οκταετίας στη κραιπάλη (με μερικές επιμελείς αναλαμπές) μπορώ να πω με απόλυτη βεβαιότητα πως εφαρμόζεται σε κάθε άλλη μορφή τέχνης. Γιατί η αρχιτεκτονική είναι μια καθαρή μορφή τέχνης. Δεν θα σταθώ για να δικαιολογήσω αυτή μου την άποψη, είναι μια μονάχα και μπορεί και να σφάλει, μα δεν έχει σημασία. Σημασία έχει η διαδρομή.

Κάθε καλλιτέχνημα ξεκινάει από την αρχική ιδέα. Χωρίς ιδέα δεν υπάρχει αποτέλεσμα, χωρίς δράση δεν υπάρχει αντίδραση, και αυτή η απλή επιστημονική αρχή είναι που δίνει την περιττή βαρύτητα στην ίδια την ιδέα, που εύκολα μπορεί να μπλοκάρει την όλη διαδικασία πριν καν ξεκινήσει, καθώς οι προσδοκίες την καταστούν απαγορευτική. Όλοι θέλουν να έχουν μια «καλή ιδέα» εξαρχής, πράγμα ανούσιο, καθώς δεν έχει σημασία η ίδια η ιδέα, μα το πώς θα την εξελίξεις.

Το επόμενο βασικό στάδιο είναι αυτό της «επιτυχίας», όπου σαν το πρώτο μαξιλαράκι στο «ποιος θέλει να γίνει εκατομμυριούχος» σου δίνει ασφάλεια. Είναι η πρώτη στιγμή που η ιδέα σου αρχίζει να σου αρέσει. Πολύ επικίνδυνο στάδιο, με τον κίνδυνό του να έγκειται στο ότι οι περισσότεροι μαγεύονται απ’ την πρώτη αυτή επιτυχία και γραπώνονται πάνω της με νύχια και με δόντια, πιστεύοντας πως η κάθε της αδυναμία είναι μια έκφανση της δικής τους αδυναμίας, της ανθρώπινης ατέλειας, κάνοντας αυτοσκοπό τους να την διατηρήσουν, σαν μια κακή συνήθεια που αργά ή γρήγορα θα τους καταστρέψει. Μα όπως λένε και στο Βέγκας, ο σωστός παίχτης ξέρει πώς να χάνει. Πρέπει να μπορείς να κρίνεις ακόμα και τις δικές σου καλές ιδέες, αντικειμενικά και να τις ταρακουνάς δυνατά αν είναι πραγματικά καλές θα αντέξουν.

Ο «τοίχος» είναι ένα στάδιο στο οποίο πέφτουν οι αθλητές μαραθωνίων και άλλων αγώνων δρόμου και είναι τότε που οι δυνάμεις σου σε εγκαταλείπουν, τα χέρια σου τα νιώθεις σαθρά, αδύναμα, τα πόδια σου τρεκλίζουν και το μυαλό σου σκέφτεται πως δεν είναι ντροπή να τα παρατήσεις και πως ο έξυπνος μαχητής ζει για να παλέψει μια άλλη μέρα. Όσο κι αν μην είναι ντροπή το να τα παρατάς και να δηλώνεις ήττα, είναι ένα χαρτί που μπορεί να παιχτεί πρώιμα, υποδηλώνοντας παραίτηση και όχι αλλαγή στρατηγικής. Πρέπει να παλεύεις τις ιδέες σου, πρέπει να παλεύεις τα θέλω σου και να παλεύεις τη νίκη, γιατί όπως έχει πει και ένας τηλεοπτικός μέντορας στον γιό του, «σημασία δεν έχει πόσο δυνατά μπορείς να χτυπήσεις, μα πόσο δυνατά μπορούν να σε χτυπήσουν και να συνεχίσεις να προχωράς.»

Η εξέλιξη είναι αδιαμφισβήτητα το πιο όμορφο στάδιο μιας δημιουργίας. Εκεί που όλα μοιάζουν να είναι στη θέση τους, η ιδέα σου να δουλεύει και εσύ πλέον χωρίς άγχος, νιώθεις σαν μαέστρος στην συμφωνική της Βιέννης, κουνάς τα χέρια, καλλιτεχνείς χωρίς το φόβο της αποτυχίας. Πλέον έχεις κάτι καλό, πλέον έχεις φτάσει κάπου. Μα είναι αυτός ο εφησυχασμός, που φέρνει αυτή τη φορά τον κίνδυνο. Διότι δεν έχεις φτάσει πουθενά αν πρώτα δεν περάσεις απ’ το στάδιο της παραδοχής. Το στάδιο όπου πρέπει να αποδεχτείς της θνησιμότητα του έργου σου, ως αποτέλεσμα ενός θνητού είναι καταδικασμένο να μείνει στην ατέλεια. Αλλιώς κινδυνεύεις να αιωρείσαι σε μια αέναη αναζήτηση του τέλειου που θα ακρωτηριάσει το δημιούργημά σου και εσένα μαζί, καθώς θα το κρύβεις από φόβο μην το βρει κάποιο βλέμμα υποτιμητικό.

Στην αρχιτεκτονική ήρθα αντιμέτωπος με αυτή τη διαδικασία, ξανά και ξανά κάθε εξάμηνο βρισκόμουν πάλι μπροστά σε ένα άσπρο χαρτί και έπρεπε να το γεμίσω και να πολεμήσω για ό,τι βρισκόταν μέσα του. Μπορώ πλέον να πω με βεβαιότητα, πως το να έχεις μια καλή ιδέα είναι φανταστικό, το να αποφασίσεις να την κάνεις πραγματικότητα είναι ακόμη καλύτερο, μα η αληθινή πρόκληση έγκειται, στο να ολοκληρώσεις την διαδικασία. Η επιτυχία της είναι ασήμαντη. Η διαδρομή είναι που μετράει.

Advertisements